Önce tarih verdi, sonra çarketti

Hükümet, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye’yi mahkum etmesine neden olan ve askerlik yapmayı reddeden kişilere "vicdani ret hakkı" tanınmasına ilişkin düzenlemeyi, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin verdiği süre dolmak üzereyken gündemine aldı. Ancak hükümetin 2 bakanının farklı tarih vermesi “Üç vakte kadar gerçekleşecek” yorumuna neden oldu. Adalet Bakanı'nın açıklamasıysa "vicdani ret hakkı" getirilmeyeceğine, sadece tek bir ceza verilmesine ilişkin düzenleme yapılacağına işaret ediyor.

Adalet Bakanı Sadullah Ergin, konuya ilişkin soruya, dün, “Savunma Bakanlığı bu konuda bir çalışma yaptı. Bu hafta içinde olmazsa en geç önümüzdeki hafta içinde karar aşamasına gelecek. ‘Vicdani ret’ Türkiye’den beklenen bir konu. Çok kısa süre içinde bunu Bakanlar Kurulu’nda görüşeceğiz” derken, Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz tarih vermekten kaçındı. Yılmaz, vicdani ret ile ilgili yurtdışındaki örneklerinin incelendiğini belirterek, "Arkadaşlar bakıyorlar, ortak bir çalışmayı getirecekler" dedi.

Adalet Bakanı Sadullah Ergin bugün ise süre vermekten kaçınarak vicdani ret konusunda Milli Savunma Bakanlığı’nda (MSB) bir çalışma yapıldığını anımsatmakla yetindi ve "Düzenlemenin içini görmeden yorum yapmak yanlış olur" değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Ergin, "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Türkiye Hakkında Verdiği İhlal Kararlarına Esas Alanların Tespiti ve İhlallerin Ortadan Kaldırılmasına Yönelik Çözüm Önerileri" konulu konferansta gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Bir soru üzerine vicdani retle ilgili konunun çalışma aşamasında olduğu söyleyen Ergin, "Değerlendirmeler masaya konulacak, uygun görülmesi halinde meclise getirilecektir. Düzenlemenin içini görmeden yapılan yorumlar yanlış olur" dedi. AİHM’nin konuyla ilgili kararını da anımsatan Bakan, şöyle dedi:

"AİHM diyor ki, siz aynı konuda vicdani ret nedeniyle askere gitmediği için hürriyeti bağlayıcı bir ceza verdiniz. Cezasını infaz ettiniz, ceza bittikten sonra aynı fiilden yargılıyor, tekrar ceza veriyorsunuz. Aynı eylemden dolayı birden çok ceza verilmesini adil yargılanma hakkına aykırı bulduğu için Türkiye’yi mahkum etmiştir. Dolayısıyla biz buradaki ihlali baz alıyoruz. Ona göre değerlendiriyoruz."

MİLLİ SAVUNMA BAKANI: ÇALIŞMASI YAPILIYOR

Meclis’te gazetecilerin vicdani ret konusundaki sorularını yanıtlayan Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz ise topu Adalet Bakanlığı’na attı. Adalet Bakanlığının vicdani ret konusundaki çalışmalarının devam ettiğini belirten Yılmaz, "Daha önümüze gelmedi, geldiği zaman bakacağız" dedi.

"Çalışmaların ne zaman biteceğinin" sorulması üzerine Bakan, "Takvim veremiyorum" dedi. Yılmaz, "Yurtdışındaki örneklerine bakıldı mı?" sorusuna, "Arkadaşlar hepsini aldılar, yurtdışındaki uygulamalarına bakıyorlar ortak bir çalışmayı getirecekler" dedi. Bakan Yılmaz, yurtdışındaki örneklerinin yanı sıra AİHM’in vicdani ret ile ilgili kararlarının da incelendiğini söyledi.

CHP TEKLİF HAZIRLIYOR

Bu arada CHP İstanbul Milletvekili ve Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, "vicdani ret" konusunda hazırladıkları kanun teklifini yakında TBMM’ye sunacaklarını açıkladı.

TBMM’de basın toplantısı  düzenleyen Tanrıkulu, bir soru üzerine, "Vicdani ret ile ilgili olarak biz de bir çalışma yapıyoruz" dedi ve şu bilgiyi verdi:

"AİHM’in bu konuda Türkiye aleyhine vermiş olduğu birden fazla karar var. Türkiye ile ilgili olarak süreç beklemekte. Tanınan bir süre de var. Dolayısıyla vicdani ret AB ülkelerinde de bir anayasal hak olarak kabul edilmiş bir hak. Dolayısıyla buna eşdeğer bir düzenlemenin Türkiye’de yapılması gerekir diye düşünüyoruz. Biz de kendi tasarımızı yakında Meclis Başkanlığı’na sunacağız."

BAHÇELİ KARŞI

Öte yandan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, hükümetin vicdani ret ile ilgili hazırlık yapmasını, "yakışıksız, densiz bir teklif" olarak nitelendirdi. Meclis’te gazetecilerin konuya ilişkin sorusuna Bahçeli şu yanıtı verdi:

"Türk Silahlı Kuvvetlerinin üniter yapı, milli devlet, toprak bütünlüğünü koruma yolunda, halkın terörle mücadelesini sürdürdüğü bir ortamda, Türkiye’nin komşu ülkelerinde, ateşle o toplulukların sınandığı, Türkiye’ye her an bir belanın akabileceği ortamda bir Bakanın vicdani ret konusunu gündeme getirmesi kadar yakışıksız, densiz bir teklif söz konusu olamaz."

Bahçeli, böyle bir teklifi MHP’nin reddedeceğini belirterek, "Anlaşılıyor ki milletin siyasi intizarı vicdanında da ret dönemine giriliyor demektir" dedi.

137 VİCDANİ RETÇİ VAR

Türkiye’deki vicdani retçilerle ilgili resmi bilgi bulunmazken, www.savaskarsitlari.org adlı sitede, 1989’dan bu güne 137 vicdani retçi bulunduğu bilgisi yer alıyor.

AİHM, 2006 yılında Osman Murat Ülke'nin konuyla ilgili yaptığı başvuruda Türkiye'yi mahkum etmiş ve 11 bin Euro tazminata hükmetmişti. AİHM, verdiği kararda, askerlik yapmayı reddeden bir kişiye karşı insan onurunu küçük düşürücü muamelede bulunulduğunu, bunun da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınan "kötü muamele ve işkenceyi önleyen" maddesinin ihlal edilmesi anlamına geldiğini kaydetmişti. Mahkeme, yasal bir düzenleme yapılması gerektiğini belirtmişti.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Türkiye'nin askerlik yapmayı reddeden kişilerin "vicdani ret hakkı" için atacağı adımları belirlemesini istemiş ve Ankara'ya bunun için aralık ayına kadar süre vermişti.